هخامنشی

 

کلیه حقوق مادی و معنوی این اثر متعلق به مترجم می باشد .

به نام ِ یزدان ِ دهش کننده و خنیاگر

 

 

منشور کوروش هخامنشی

 

منشور کوروش هخامنشی ، کهن ترین بیانیه ی حقوق بشر شناخته می شود و سند ِ سربلندی ایرانیان به عنوان قومی خدا پرست و آشتی جو و توسعه خواه با باور هایی نیک و کرداری نیک است . گرچه از زرتشت نامی به میان نیامده است . اما یقین که آنچه کوروش کرد آموخته هایی است از کتاب سپنته و شگرف گات ها نوشته ی وخشور ِ باستانی ایران اشو زرتشت ِ سپنتمان .

این کتیبه جوابی غیر مستقیم بر کتیبه ی دیگر به نام کتیبه ی آشور بانی اپلی است که در همین نامگ بخش هایی از آن و البته چند کتیبه ی دیگر از شاهان ِ پیش و همزمان با کوروش آمده است .

که تفاوت دو نگرش پارسی و تازی را عیان می کند .

دنیای باستان همواره در آتش و جنگ و غارت و یورش های بی پایان بوده است و ایرانیان ِ آشتی جو و هنرمند  برای رهایی از تاخت و تاز همسایگان ناآرام ِ خود مجبور به رویارویی دائمی بوده اند .

آنچه نگرش پارسیان را متفاوت می کند . برخورد و کرداری است که پس از پیروزی از خود نشان می دهند .

و آنچه مشخص است . رفتار نیکو و خردمندانه و دادگرانه ی کوروش نشان گر عقیده ای عمیق و استورا بر باور اهورا مزدا است . و کوروش خود را وام دار اهورا مزدا می داند .

این نامگ به سال 2026 بعد از میلاد نگاشته می شود . و جهان ِ کنونی سرشار از باور های سامی و تازی است که می پندارد باید عقاید و باور ها و غرور و هویت ِ ملی و میهنی افراد را از آنان گرفت و باور های ساختگی و ستیزه جویانه را بر دانش و خرد و مهرورزی چیره کرد .

و شگفت آنکه ما پارسیان دستهایمان در مقابل این نیروی جهل بالاست و سخنی نمی تواند گفت .

در سال 1879 میلادی به دنبال کاووش های گروهی انگلیسی در شهر باستانی بابل در میانرودان – استوانه ی از گل پخته بدست باستان شناسی به نام – هرمز رسام – پیدا شد که امروزه در موزه ای در بریتانیا در شهر لندن انگلستان نگهداری می شود .

بررسی های نخستین نشان می داد که گرداگرد این استوانه ی گلین را نوشته هایی به خط و زبان ِ بابلی نو ( اکدی ) در بر گرفته است که گمان می رفت . نبشته ای از فرمان روایان تازی آشوری و بابلی باشد . اما پس از آوا نویسی و ترجمه ی آن مشخص شد که این نبشه به سال 538 پیش از میلاد به فرمان کوروش هخامنشی نگاشته شده . به طور حدودی بیش از 2550 سال پیش امروز .

استوانه ی کوروش آسیب هایی جدی دیده است . بسیاری از سطر ها آن از بین رفته است و یا بر اثر فرسودگی قابل خواندن نیست  . نبشته های بخش هایی آسیب دیده را تنها با توجه به اندازه ی فضای خالی و برخی حروف بازمانده در آن متناسب با باقی متن و جمله می توان حدس زد . و نیک باید به دان شک داشت زیرا احتمال اشتباه هایی در آن هست .

به همین علت در ترجمه ی این کتیبه تفاوت هایی دیده می شود .

در دانشگاه ِ — ییل — کتیبه ی کوچک و آسیب دیده  نگهداری می شود که ریشارد برگر در سال 1975 آنرا بخش گمشده ی استوانه ی کوروش دانسته است  و نه سطر پایانی آنرا تشکیل می دهد .

فرمان کوروش از زمان پیدایش تا به امروز توسط مترجمان و دانش مندان بسیاری به زبان امروز بازگردانی شده است  . که می توان به ترجمه ی کرسویک راولینسون در سال 1980 و ترجمه ی ویسباخ 1890 – گ . ریختر 1952 – آ.اوپنهایم 1955 – و.ایلرز 1974 – ج . هارماتا 1974 – پ.برکر1983 . پ.لوکوک 1999 و بسیاری از اندیشمندان و تاریخ نویسان دیگر باز گردانی شده است .

نسخه ای بدلی از آن در ساختمان ِ سازمان ملل متحد در نیویورک نگهداری می شود  . این کتیبه در فضای بین تالار اصلی شورا ی امنیت و تالار قیومیت جای دارد .

ترجمه و انتشار ِفرمان کوروش بزرگ ( کوروش دوم ) هخامنشی پرده از نادانسته های بسیار برداشت و بزودی بعنوان ِ منشور آزادی یا نخستین منشور جهانی ِ حقوق بشر شهرتی عالمگیر یافت و نمایندگان و حقوق دانان کشور های گوناگون ِ گیتی در سال 1348 خورشیدی در کنار ِ آرامگاه ِ کوروش در پاسارگاد ، از او به نام ِ نخستین بنیادگذار ِ حقوق ِ بشر جهان یاد کردند و او را ستوده اند .

کوروش پس از ورود به شهر بابل فرمان آزادی هزاران یهودی را صادر کرد که قریب بر هفتاد سال در اسارت بوده اند . هزاران آوندِ زرین و سیمین را که پادشاه بابل از ایشان به غنیمت گرفته بود را به آنان بازگرداند و فرمان بازگشایی نیایشگاه ِ تعطیل شده آنان را به همراه باز سازی و نو سازی آنها را صادر کرد  . در این باره در کتاب ِ تورات ( عهد عتیق ) ضمن نامبردن از کوروش به عنوان مسیح ِ خداوند او را شاه ِ شاهان خطاب کرده اند که در این نامگ ترجمه ی بخش هایی از  آن آمده است .

ورود  و پذیرش کوروش به بابل در متون ِ بابلی همچون سالنامه نبونید و نیز در تواریخ هردودت کتاب یکم  و همچنین نامگ کوروش نامه – سیرو پدی نوشته گزنفون  تایید شده است .

به احتمال زیاد متن حاضر در سرآغاز ِ بهار و بهنگام ِ جشن نوروز و بمناسبت ِ تاجگذاری کوروش در معبد بزرگ بابل صادر شده است .

دهم دسامبر برابر با نوزدهم ِ آذر یعنی یازده روز مانده به جشن یلدا زاد روز ِ میترا یا مهر و جشن پیروزی ِ نور بر تیرگی است . و همچنین سالروز ِ اعلامیه ی جهانی ِ حقوق بشر است . مجمع ِ عمومی سازمان ملل متحد پس از خاموش شدن ِ آتش ِ بی امان ِ جنگ دوم در روز دهم دسامبر 1948 برابر با 19 آذر 1327 خورشیدی اعلامیه حقوق ِ بشر را تصویب کرد  . که در این نامگ آمده است .

و بدون شک بیانیه ی غرور آفرین حقوق ِ بشر از بسیاری جهات ، ادامه منطقی آن تفکر ِ وخشور ایرانی است که به دست کوروش در بابل شد .